Thưa cô, em có một tình huống thực tế muốn hỏi cô ạ. Công ty em (7 lao động) hiện đang trả lương vào mùng 10 hàng tháng theo quy chế chung. Từ tháng 8, công ty muốn chuyển sang trả lương theo tuần nhưng chỉ áp dụng riêng cho 2 thợ sản xuất, 5 người còn lại vẫn giữ nguyên trả theo tháng như cũ.
Em muốn hỏi cô: về mặt pháp lý, khi chỉ thay đổi kỳ hạn trả lương cho một số ít NLĐ (không phải toàn bộ), doanh nghiệp cần đáp ứng những điều kiện và thủ tục gì để đảm bảo đúng quy định, đồng thời tránh rủi ro bị coi là phân biệt đối xử giữa các NLĐ cùng vị trí công việc ạ?
Chào em!
Trường hợp này, công ty có thể áp dụng kỳ trả lương theo tuần riêng cho 2 thợ sản xuất, trong khi 5 lao động còn lại vẫn trả lương theo tháng. Pháp luật không bắt buộc tất cả người lao động trong doanh nghiệp phải có cùng một kỳ hạn trả lương.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý các vấn đề sau:
1. Trước hết phải xác định lại hình thức hưởng lương của 2 người thợ
Theo Điều 97 Bộ luật Lao động 2019:
Người hưởng lương theo giờ, ngày, tuần được trả lương sau giờ, ngày hoặc tuần làm việc; hai bên có thể thỏa thuận trả gộp nhưng không quá 15 ngày một lần.
Người hưởng lương theo tháng được trả một tháng một lần hoặc nửa tháng một lần; thời điểm trả phải được thỏa thuận và ấn định theo chu kỳ.
Do đó, cần phân biệt:
Nếu công ty chuyển 2 thợ sang hưởng lương theo tuần, tiền lương được xác định theo số tuần làm việc thì có thể thanh toán hằng tuần.
Nếu họ vẫn hưởng lương tháng, nhưng công ty chỉ muốn chia tiền lương tháng thành nhiều lần để trả hằng tuần thì cần thỏa thuận rõ đây là hình thức tạm ứng hoặc phân kỳ thanh toán. Phương án này nên được thiết kế cẩn thận vì quy định đối với người hưởng lương tháng hiện xác định kỳ trả là một tháng một lần hoặc nửa tháng một lần.
Vì vậy, phương án pháp lý rõ ràng hơn là xác định 2 thợ hưởng lương theo tuần hoặc theo sản phẩm và ghi nhận cụ thể trong hồ sơ lao động.
2. Phải có sự thỏa thuận với từng người lao động
Hình thức trả lương, mức lương và kỳ hạn trả lương là những nội dung liên quan trực tiếp đến hợp đồng lao động. Công ty không nên chỉ ban hành thông báo rồi đơn phương áp dụng.
Doanh nghiệp cần:
Trao đổi và thống nhất với từng người lao động;
Lập phụ lục hợp đồng lao động hoặc ký văn bản sửa đổi, bổ sung hợp đồng;
Ghi rõ ngày bắt đầu áp dụng, hình thức hưởng lương, cách xác định tiền lương tuần, ngày chốt công và ngày thanh toán;
Quy định cách tính làm thêm giờ, nghỉ phép, nghỉ lễ, nghỉ không hưởng lương, phụ cấp và các khoản bổ sung khác.
Nếu người lao động không đồng ý thì doanh nghiệp không nên tự ý thay đổi điều kiện đã giao kết.
3. Sửa đổi các văn bản quản trị nội bộ có liên quan
Nếu quy chế trả lương hiện nay quy định toàn công ty trả lương vào ngày mùng 10 hằng tháng thì công ty cần sửa đổi hoặc bổ sung quy chế, chẳng hạn:
“Đối với lao động thuộc nhóm sản xuất trực tiếp, căn cứ đặc điểm công việc và thỏa thuận trong hợp đồng lao động, công ty có thể áp dụng kỳ trả lương theo tuần. Đối với các nhóm lao động còn lại, kỳ trả lương thực hiện theo tháng.”
Quy định không nên viết đích danh tên 2 người lao động, mà nên xác định theo nhóm vị trí, tính chất công việc hoặc phương thức tổ chức sản xuất. Điều này vừa chuyên nghiệp, vừa tạo cơ sở áp dụng nhất quán khi sau này công ty tuyển thêm thợ.
Quy chế sửa đổi cần được thông báo công khai cho người lao động trước khi thực hiện. Trường hợp doanh nghiệp có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở thì cần thực hiện việc tham khảo ý kiến theo quy định khi xây dựng, sửa đổi thang lương, bảng lương và định mức lao động.
4. Việc trả lương khác kỳ không đương nhiên là phân biệt đối xử
Pháp luật nghiêm cấm phân biệt đối xử trong lao động, nhưng không phải mọi sự khác nhau về chính sách đều bị coi là phân biệt đối xử. Phân biệt đối xử thường được xem xét khi người lao động bị đối xử bất lợi vì giới tính, tuổi, dân tộc, tình trạng hôn nhân, khuyết tật, tín ngưỡng, việc thành lập hoặc tham gia tổ chức đại diện người lao động và các căn cứ bị pháp luật cấm.
Trong tình huống này, việc 2 thợ được trả theo tuần có thể được coi là hợp lý nếu xuất phát từ các căn cứ khách quan như:
Tính chất công việc sản xuất trực tiếp;
Phương thức chấm công, nghiệm thu sản lượng theo tuần;
Đặc điểm biến động lao động hoặc nhu cầu ổn định nhân sự sản xuất;
Thỏa thuận tự nguyện giữa doanh nghiệp và người lao động;
Được áp dụng thống nhất cho những người có cùng điều kiện và cùng nhóm công việc.
Nếu 2 người thực sự cùng vị trí, cùng điều kiện làm việc nhưng chỉ một người được trả theo tuần, một người phải chờ đến tháng mà không có lý do rõ ràng thì sẽ khó giải trình hơn. Khi đó, công ty nên áp dụng cùng nguyên tắc cho toàn bộ người lao động thuộc cùng nhóm vị trí hoặc xây dựng tiêu chí lựa chọn minh bạch.
5. Cần xử lý rõ giai đoạn chuyển tiếp
Ví dụ bắt đầu trả theo tuần từ tháng 8 thì công ty phải xác định:
Tiền lương đến hết ngày 31/7 được thanh toán vào thời điểm nào;
Tuần lương đầu tiên tính từ ngày nào đến ngày nào;
Ngày chốt công và ngày trả lương;
Khoản nào trả hằng tuần, khoản nào tổng hợp cuối tháng;
Cách khấu trừ bảo hiểm, thuế, tạm ứng và các khoản phải thu khác;
Cách xử lý tuần giao nhau giữa hai tháng.
Không được để việc chuyển kỳ trả lương làm phát sinh tình trạng giữ lại, thiếu hoặc chậm thanh toán tiền lương đã đến hạn. Người sử dụng lao động vẫn phải trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng hạn cho người lao động.
Kết luận: Công ty được phép áp dụng kỳ trả lương khác nhau giữa nhóm thợ sản xuất và nhóm lao động văn phòng. Để an toàn, doanh nghiệp cần có căn cứ từ tính chất công việc, thỏa thuận bằng văn bản với 2 người lao động, sửa quy chế trả lương, công khai cách áp dụng và bảo đảm những người có cùng điều kiện được đối xử theo cùng một nguyên tắc.
Cô lưu ý thêm: Không nên hiểu đơn giản rằng “công ty muốn trả theo tuần thì cứ chia lương tháng ra trả bốn lần”. Trước tiên phải xác định chính xác người lao động đang hưởng lương theo tháng, theo tuần hay theo sản phẩm, vì mỗi hình thức có kỳ hạn và phương pháp thanh toán khác nhau.