IQ là gì? Tầm quan trọng của IQ trong việc lựa chọn ngành nghề và học tập

Nội dung được viết bởi Hà Đinh

IQ là một khái niệm được sử dụng rộng rãi để đánh giá trí thông minh của một người. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết chính xác IQ là gì và những yếu tố nào ảnh hưởng đến IQ. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về IQ, từ khái niệm cơ bản đến những vấn đề liên quan đến việc đo lường và cải thiện IQ. Nếu bạn đang tìm kiếm thông tin về IQ và muốn hiểu rõ hơn về khái niệm này, hãy cùng theo dõi bài viết dưới đây.

Tìm hiểu chung về IQ

IQ là gì?

IQ là viết tắt của Intelligence Quotient, dịch ra tiếng Việt có nghĩa là chỉ số thông minh. Đây là một phép đo tiêu chuẩn được sử dụng để đánh giá trí thông minh của một người. IQ được tính dựa trên kết quả của các bài kiểm tra trắc nghiệm về các kỹ năng như lập luận, tư duy không gian, trí nhớ, ngôn ngữ và khả năng tưởng tượng. 

Xem thêm: Tìm hiểu về EQ - Tại sao EQ quan trọng và cách phát triển EQ

IQ thường được đánh giá trên một thang điểm có giá trị trung bình là 100 và độ lệch chuẩn là 15 điểm. Nghĩa là, nếu IQ của bạn nằm trong khoảng từ 85 đến 115 thì bạn được coi là có trí thông minh trung bình. Nếu IQ của bạn cao hơn 130, bạn được coi là có trí thông minh cao, và ngược lại, nếu IQ của bạn thấp hơn 70, bạn có thể bị coi là có khả năng suy nghĩ và học tập kém hơn so với phần lớn người khác.

Chỉ số đánh giá trí thông minh của con người được gọi là IQ
Chỉ số đánh giá trí thông minh của con người được gọi là IQ

Lịch sử phát triển của IQ

IQ (Intelligence Quotient) được phát triển vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 bởi nhà tâm lý học người Pháp là Alfred Binet. Ban đầu, IQ được tạo ra để giúp phát hiện các trẻ em có khả năng học tập kém và cần hỗ trợ đặc biệt. Sau đó, IQ trở thành phương tiện đánh giá trí thông minh rộng rãi cho mọi người.

Trong quá trình phát triển, các nhà nghiên cứu đã tiến hành thay đổi và cải tiến các bài kiểm tra IQ để đáp ứng với các yêu cầu của thời đại. Hiện nay, các bài kiểm tra IQ đã được phát triển rất nhiều và được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới.

Tầm quan trọng của IQ trong cuộc sống

IQ có tầm quan trọng và có ảnh hưởng rất lớn đến nhiều khía cạnh của cuộc sống, bao gồm:

Học tập: IQ có tầm quan trọng rất lớn đối với học tập. Những người có IQ cao thường có khả năng nắm bắt kiến ​​thức nhanh chóng và hiểu sâu hơn so với người có IQ thấp hơn. Điều này giúp cho họ học tập tốt hơn, đạt được thành tích cao và có nhiều cơ hội tiếp cận với các chương trình giáo dục mới hơn.

Nghề nghiệp: IQ cũng ảnh hưởng đến sự nghiệp của một người. Những người có IQ cao thường có khả năng giải quyết vấn đề, tư duy phân tích và tư duy sáng tạo tốt. IQ cao giúp họ làm việc hiệu quả, đóng góp nhiều hơn cho công việc, từ đó đạt được thành công trong nhiều ngành nghề khác nhau. Tuy nhiên, việc có IQ cao không đảm bảo thành công trong sự nghiệp, ngoài IQ cần phải có kinh nghiệm, kỹ năng và nỗ lực học tập vươn lên để đạt được thành công.

Xem thêm: Cách làm việc hiệu quả giúp bạn đến nhanh với thành công

Tương tác xã hội: Những người có IQ cao thường có khả năng xử lý tình huống và giải quyết xung đột tốt hơn. Họ cũng có khả năng thích nghi với môi trường xã hội khác nhau, điều này giúp họ xây dựng được nhiều mối quan hệ mới. Tuy nhiên, một người có IQ  cao không đảm bảo họ là người có khả năng giao tiếp tốt, điều này còn phụ thuộc vào kỹ năng giao tiếp, sự tự tin và tinh thần cởi mở.

Người có IQ cao sẽ xây dựng được nhiều mối quan hệ vì khả năng giải quyết xung đột tốt
Người có IQ cao sẽ xây dựng được nhiều mối quan hệ vì khả năng giải quyết xung đột tốt

Sức khỏe: Các nghiên cứu cho thấy người có IQ cao có thể có khuynh hướng sống lâu hơn và có sức khỏe tốt hơn so với người có IQ thấp hơn. Bởi những người có IQ cao thường có lối sống khỏe mạnh, ít tham gia vào những thói quen xấu và thường có những quyết định đúng đắn trong việc chăm sóc sức khỏe. 

Xem thêm: Chỉ số AQ là gì? Cách nâng cao khả năng vượt qua nghịch cảnh

Định hướng tương lai: Chỉ số IQ cao luôn đi kèm với khả năng lập kế hoạch, phân tích và đánh giá. Người sở hữu chỉ số IQ cao sẽ luôn cân nhắc khi đánh giá các cơ hội khác nhau trong cuộc sống. Điều này giúp cho họ có thể định hình mục tiêu rõ ràng, lập kế hoạch và hoạch định chiến lược để đạt được những mục tiêu đó.

Các loại bài kiểm tra IQ phổ biến

WISC (Wechsler Intelligence Scale for Children)

Đây là bài kiểm tra IQ dành cho trẻ em từ 6 đến 16 tuổi. WISC được chia thành nhiều phần khác nhau để đánh giá khả năng về ngôn ngữ, thị giác, trí nhớ và khả năng suy luận ở trẻ em. WISC được xem là một trong những bài kiểm tra IQ đáng tin cậy nhất vì đã được nghiên cứu và sử dụng rộng rãi trong thực tế.

Bài kiểm tra này có ưu điểm đó là cung cấp đánh giá chính xác về khả năng của trẻ trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên WISC cũng có nhược điểm đó là chỉ áp dụng cho trẻ em, không phù hợp với người lớn.

WISC là bài kiểm tra đánh giá phù hợp với trẻ em
WISC là bài kiểm tra đánh giá phù hợp với trẻ em

WAIS (Wechsler Adult Intelligence Scale)

Đây là bài kiểm tra IQ dành cho người lớn từ 16 tuổi trở lên. WAIS cũng được chia thành nhiều phần để đánh giá khả năng của người thử nghiệm về ngôn ngữ, trí nhớ, khả năng suy luận, khả năng giải quyết vấn đề và khả năng thực hiện nhiệm vụ.

Ưu điểm của WAIS là cung cấp đánh giá toàn diện về khả năng của người làm bài kiểm tra. Hạn chế của bài kiểm tra này đó là có thể bị ảnh hưởng bởi vấn đề sức khỏe tâm thần hoặc sự căng thẳng của người làm bài kiểm tra trong quá trình thực hiện.

Raven's Progressive Matrices Test

Đây là một bài kiểm tra IQ phi ngôn ngữ, nghĩa là không yêu cầu người làm bài có kiến thức ngôn ngữ đặc biệt. Bài kiểm tra này chỉ yêu cầu tìm ra quy luật trong các hình ảnh.

Bài kiểm tra này có ưu điểm là không yêu cầu kiến thức ngôn ngữ đặc biệt và cho kết quả nhanh chóng. Nhưng bên cạnh đó còn tồn tại hạn chế không đánh giá được khả năng ngôn ngữ của người làm bài. Ngoài ra cũng không đánh giá được khía cạnh khác của trí thông minh như khả năng giải quyết vấn đề.

Bài kiểm tra đánh giá sự thông minh dựa trên việc tìm ra quy luật của hình ảnh
Bài kiểm tra đánh giá sự thông minh dựa trên việc tìm ra quy luật của hình ảnh

Kaufman Assessment Battery for Children (KABC)

Đây là bài kiểm tra được phát triển để đánh giá trí thông minh cho trẻ em và thanh thiếu niên. KABC cung cấp các thông tin về những mặt khác nhau của trí thông minh như kiến ​​thức bên ngoài, khả năng hình dung không gian, khả năng phân tích và tư duy trừu tượng. 

KABC có ưu điểm là khả năng đánh giá đa chiều, cung cấp thông tin về nhiều khía cạnh của trí thông minh. Tuy nhiên, nó có thể yêu cầu thời gian lâu hơn để hoàn thành và cần được thực hiện bởi các chuyên gia có chuyên môn cao.

Woodcock-Johnson Test of Cognitive Abilities

Được thiết kế để đánh giá trí thông minh ở trẻ em và người lớn, bài kiểm tra này cung cấp thông tin về khả năng ngôn ngữ, khả năng hình dung không gian, khả năng số học và nhiều khía cạnh khác của trí thông minh. 

Ưu điểm của Woodcock-Johnson là cho phép đánh giá trí thông minh ở nhiều độ tuổi và cung cấp thông tin chi tiết về các khía cạnh của trí thông minh. Tuy nhiên, cũng giống như các bài kiểm tra IQ khác, nó không thể đo lường được các yếu tố như khả năng xử lý cảm xúc hay khả năng giao tiếp xã hội.

Woodcock-Johnson Test of Cognitive Abilities cung cấp thông tin về khả năng hình dung không gian
Woodcock-Johnson Test of Cognitive Abilities cung cấp thông tin về khả năng hình dung không gian

Cattell Culture Fair Intelligence Test

Được phát triển bởi nhà tâm lý học Raymond Cattell, bài kiểm tra này không yêu cầu kiến thức văn hóa cụ thể. Cattell Culture Fair Intelligence Test đo lường khả năng phân tích và giải quyết vấn đề trừu tượng bằng cách sử dụng các mẫu hình học và không gian. 

Ưu điểm của bài test này là không yêu cầu kiến thức văn hóa cụ thể, giúp đánh giá khách quan hơn. Tuy nhiên, nhược điểm đó là chỉ tập trung vào các khía cạnh trừu tượng.

Tóm lại các bài kiểm tra IQ có thể giúp đánh giá khả năng của cá nhân trong nhiều lĩnh vực như học tập, công việc, giao tiếp xã hội và giải quyết vấn đề. Tuy vậy IQ không phải là tất cả và không thể đo đạc mọi khía cạnh của trí tuệ. Những yếu tố khác như EQ (trí thông minh cảm xúc) cũng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong cuộc sống.

Cattell Culture Fair Intelligence Test đo lường khả năng phân tích và giải quyết vấn đề trừu tượng
Cattell Culture Fair Intelligence Test đo lường khả năng phân tích và giải quyết vấn đề trừu tượng

Cần lưu ý rằng kết quả bài test chỉ là một chỉ số tham khảo và không thể đánh giá toàn bộ khả năng của một cá nhân. Để đánh giá một người nên dựa trên nhiều yếu tố khác nhau để có cái nhìn đầy đủ và chính xác hơn về năng lực của họ.

Phân loại IQ theo thang đo thông thường

IQ được phân loại thông thường dựa trên các thang đo chuẩn được chấp nhận bởi các nhà tâm lý học và nhà nghiên cứu. Các phân loại thông thường như sau:

IQ dưới 70: Thấp hơn mức trung bình, được coi là có khả năng suy nghĩ hạn chế và có thể gặp khó khăn trong việc giải quyết các vấn đề đơn giản trong cuộc sống.

IQ từ 70 đến 85: Dưới mức trung bình, người có IQ trong khoảng này có thể đạt được học vấn và kỹ năng cần thiết cho các công việc đơn giản.

IQ từ 85 đến 115: Trung bình, người có IQ trong khoảng này có thể hoàn thành tốt các tác vụ trong cuộc sống hàng ngày và có khả năng đạt được thành công trong nhiều lĩnh vực.

Thang điểm IQ và ý nghĩa của mỗi thang điểm
Thang điểm IQ và ý nghĩa của mỗi thang điểm

IQ từ 115 đến 130: Cao hơn trung bình, người có IQ trong khoảng này có khả năng tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề tốt và có thể đạt được thành công trong nhiều lĩnh vực.

IQ từ 130 đến 145: Rất cao, người có IQ trong khoảng này có khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp và sáng tạo trong nhiều lĩnh vực, có thể là những nhà lãnh đạo và chuyên gia.

Xem thêm: Tất tần tật về kỹ năng đặt câu hỏi trong giao tiếp

IQ trên 145: Siêu thông minh, người có IQ trong khoảng này được coi là hiếm và có khả năng giải quyết các vấn đề rất phức tạp và thách thức trong nhiều lĩnh vực.

Ứng dụng IQ trong việc lựa chọn ngành nghề

Để ứng dụng IQ vào việc lựa chọn nghề nghiệp, bạn hãy thực hiện một số bước như sau:

Bước 1: Kiểm tra và đánh giá IQ

Để kiểm tra và đánh giá IQ của bản thân, bạn có thể tham gia các bài kiểm tra IQ chính thống như trò chơi trí tuệ, câu đố, bài tập logic.

Làm các bài kiểm tra IQ là cách để hiểu khả năng của bản thân
Làm các bài kiểm tra IQ là cách để hiểu khả năng của bản thân

Bước 2: Tìm hiểu về các ngành nghề

Nghiên cứu và tìm hiểu về các ngành nghề, công việc phù hợp với IQ của mình. Ví dụ các ngành nghề như Kỹ thuật, Khoa học máy tính, Toán học, Khoa học tự nhiên, Nghiên cứu khoa học,... đòi hỏi khả năng tính toán, giải quyết vấn đề, tư duy logic và trừu tượng cao.

Xem thêm: Xác định mục tiêu cá nhân 5 bước cực chi tiết – đừng bỏ lỡ!

Bước 3: Kiểm tra kỹ năng mềm

Kỹ năng mềm như kỹ năng giao tiếp, sáng tạo, quản lý thời gian, làm việc nhóm,… rất quan trọng để đánh giá khả năng phù hợp với một ngành nghề nhất định.

Bước 4: Nghiên cứu thị trường lao động

Tìm hiểu về thị trường lao động hiện tại, các xu hướng, nhu cầu về ngành nghề trong tương lai để có cái nhìn tổng quan hơn về các ngành nghề cần thiết.

Bước 5: Tham khảo ý kiến chuyên gia

Nếu có thể, nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia hoặc những người làm việc trong ngành để có được thông tin chính xác và cập nhật thông tin nhanh chóng.

Các phương pháp rèn luyện và tăng cường IQ

Đọc sách

Đọc sách là một trong những phương pháp rèn luyện trí tuệ rất hiệu quả. Đầu tiên, việc đọc sách giúp bạn tiếp cận với những kiến thức mới và đa dạng, từ đó giúp khởi động trí não, tăng khả năng tập trung và nâng cao khả năng tư duy logic.

Thứ hai, đọc sách còn giúp tăng cường khả năng ngôn ngữ và từ vựng, giúp bạn trau dồi vốn từ và phát triển khả năng diễn đạt, viết lách.

Rèn luyện trí thông minh bằng cách đọc sách mỗi ngày
Rèn luyện trí thông minh bằng cách đọc sách mỗi ngày

Thứ ba, khi đọc sách, bạn phải hình dung các tình huống, nhân vật và cảnh quan trong trí tưởng tượng của mình. Điều này giúp kích thích khả năng tưởng tượng và sáng tạo của bạn.

Cuối cùng, đọc sách còn giúp bạn nâng cao khả năng suy luận và phân tích, từ đó giúp bạn trở nên thông minh và sắc bén hơn. 

Tập thể dục thường xuyên

Tập thể dục thường xuyên có thể giúp tăng cường IQ bởi các hoạt động thể chất có ảnh hưởng đến não bộ của con người. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện lưu lượng máu và oxy đến não bộ, đồng thời kích thích sự phát triển của các mạng lưới thần kinh trong não.

Các mạng lưới thần kinh là những kết nối giữa các tế bào thần kinh trong não bộ, giúp bạn học tập, ghi nhớ và xử lý thông tin. Khi tập thể dục, các mạng lưới thần kinh sẽ được kích hoạt, làm tăng khả năng tập trung. Điều này giúp cải thiện khả năng tư duy, trí nhớ, khả năng giải quyết vấn đề. Chính vì vậy tập thể dục là cách đơn giản để tăng cường IQ.

Chơi các trò chơi trí tuệ

Các trò chơi như sudoku, crossword, chess, hay các game có yếu tố trí tuệ như Tetris, Candy Crush, Minecraft có thể giúp tăng cường IQ. Các trò chơi này đòi hỏi người chơi phải sử dụng kỹ năng tư duy logic, trí nhớ, tập trung và khả năng giải quyết vấn đề, các kỹ năng này có sự liên kết chặt chẽ đến IQ.

Các trò chơi trí tuệ giúp rèn luyện khả năng phán đoán và phân tích
Các trò chơi trí tuệ giúp rèn luyện khả năng phán đoán và phân tích

Việc chơi các trò chơi trí tuệ giúp người chơi rèn luyện khả năng suy luận, phân tích, khả năng tưởng tượng và sáng tạo, tất cả những kỹ năng này đều liên quan đến IQ.

Học một ngoại ngữ mới

Học ngoại ngữ mới là một trong những cách hiệu quả để tăng cường IQ. Việc học ngôn ngữ mới tác động đến các kỹ năng tư duy và trí nhớ của bạn. Khi học một ngôn ngữ mới, não bộ phải hoạt động để ghi nhớ các từ vựng, cấu trúc ngữ pháp và kỹ năng giao tiếp. 

Hơn nữa, học ngoại ngữ cũng giúp mở rộng vốn từ vựng và kiến thức của bạn. Khi bạn học một ngôn ngữ mới, bạn sẽ được tiếp cận với văn hóa, lịch sử và những kiến thức mới. Điều này giúp cải thiện khả năng phân tích và hiểu biết về thế giới xung quanh.

Xem thêm: Cách cải thiện kỹ năng giao tiếp hiệu quả

Học ngoại ngữ còn giúp tăng cường khả năng giao tiếp và kết nối với người khác. Khi bạn có thể giao tiếp và hiểu người khác bằng ngôn ngữ của họ, bạn có thể tạo ra mối quan hệ tốt hơn với họ. Việc tạo ra nhiều mối quan hệ mới giúp cải thiện kỹ năng xã hội, tăng cường khả năng đàm phán, giải quyết vấn đề. Tất cả các yếu tố này đều có thể tác động và rèn luyện IQ.

Thực hành tư duy phản biện

Thực hành tư duy phản biện là một trong những cách hiệu quả để tăng cường IQ. Tư duy phản biện là khả năng đánh giá một thông tin, một quan điểm hoặc một giải pháp theo nhiều khía cạnh khác nhau, đưa ra nhận định chính xác và logic. Khi thực hành tư duy phản biện, bạn phải suy nghĩ một cách sáng tạo, tích cực để đưa ra các giải pháp mới mẻ.

Tư duy phản biện giúp chúng ta phát triển các kỹ năng như: phân tích, tổng hợp, đánh giá, xác định giải pháp tốt nhất, thực hiện các quyết định khó khăn, giải quyết vấn đề và đưa ra những nhận xét khách quan. Những kỹ năng này cực kỳ hữu ích trong công việc và học tập. Thông qua việc thực hành tư duy phản biện, bạn có thể nâng cao trí tuệ của mình, đồng thời cải thiện khả năng phán đoán, nhận thức và giải quyết vấn đề.

Tư duy phản biện giúp ích rất nhiều trong công việc và học tập
Tư duy phản biện giúp ích rất nhiều trong công việc và học tập

Học cách quản lý thời gian

Quản lý thời gian là một kỹ năng quan trọng để tăng cường IQ. Việc quản lý thời gian hiệu quả sẽ giúp cho bạn sử dụng thời gian một cách tối ưu hơn và tập trung vào những hoạt động có tính chất phát triển trí tuệ. Khi bạn quản lý thời gian tốt, bạn sẽ có thể dành thời gian nhiều hơn cho việc đọc sách, tập luyện trí não, học ngoại ngữ hay chơi các trò chơi trí tuệ, thay vì lãng phí thời gian cho những hoạt động vô ích.

Xem thêm: Kỹ năng quản lý thời gian: Lợi ích và cách quản lý thời gian hiệu quả nhất

Ngoài ra, việc quản lý thời gian còn giúp bạn hạn chế stress và cải thiện khả năng tập trung. Khi bạn đang căng thẳng hay lo lắng, sự tập trung của bạn sẽ giảm đi, đồng thời khả năng học tập và giải quyết vấn đề sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, việc học cách quản lý thời gian là một trong những cách quan trọng để tăng cường IQ.

Kết luận

Hi vọng qua bài viết này bạn đã hiểu rõ chỉ số IQ là gì cũng như tầm quan trọng của chỉ số IQ. Mong rằng bài viết này sẽ giúp bạn tìm ra chính xác chỉ số IQ của mình để từ đó có phương pháp rèn luyện, tăng cường IQ và tìm được ngành nghề phù hợp với bản thân mình nhé.

Gitiho cảm ơn bạn đọc và chúc bạn thành công!

Hiện gói hội viên đang được ưu đãi giảm 200K. Chỉ với 182K/ tháng - Học hơn 500 khóa bất kỳ tại Gitiho! Nhấn vào banner bên dưới để tìm hiểu thêm!

1/5 - (1 bình chọn)

1/5 - (1 bình chọn)

0 thảo luận

@ 2020 - Bản quyền của Công ty cổ phần công nghệ giáo dục Gitiho Việt Nam
Giấy chứng nhận Đăng ký doanh nghiệp số: 0109077145, cấp bởi Sở kế hoạch và đầu tư TP. Hà Nội
Giấy phép mạng xã hội số: 588, cấp bởi Bộ thông tin và truyền thông