Học Nhân sự Tổng hợp - Trở thành chiến binh nhân sự vững nghiệp vụ

Chào em!

Tôi nhận được câu hỏi của học viên là: Tại thời điểm này năm 2026 nghị định số bao nhiêu hướng dẫn về hợp đồng lao động ạ?

Câu trả lời:

Hiện nay không có một nghị định duy nhất hướng dẫn toàn bộ về hợp đồng lao động.

Để soạn và thực hiện hợp đồng lao động đúng pháp luật, chúng ta phải tra cứu một hệ thống gồm nhiều văn bản khác nhau, vì mỗi văn bản điều chỉnh một khía cạnh của quan hệ lao động.

1. Văn bản nền tảng về hợp đồng lao động

Văn bản quan trọng nhất là Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, trong đó quy định:

• Khái niệm và hình thức hợp đồng lao động;
• Nguyên tắc giao kết;
• Thẩm quyền ký hợp đồng;
• Các loại hợp đồng;
• Nội dung chủ yếu của hợp đồng;
• Thử việc, sửa đổi, tạm hoãn và chấm dứt hợp đồng;
• Quyền và nghĩa vụ của người lao động, người sử dụng lao động.

Riêng các nội dung chủ yếu phải có trong hợp đồng lao động được quy định tại Điều 21 Bộ luật Lao động 2019.

2. Văn bản hướng dẫn chi tiết nội dung hợp đồng

Có thể tham khảo:

• Nghị định 145/2020/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số nội dung của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động;
• Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH, hướng dẫn cụ thể một số nội dung của hợp đồng lao động.

Tuy nhiên, không nên chỉ đọc riêng Nghị định 145 hoặc lấy một mẫu hợp đồng có sẵn rồi áp dụng cho mọi doanh nghiệp.

3. Nội dung về bảo hiểm xã hội

Khi hợp đồng lao động có các nội dung về tiền lương, phụ cấp, khoản bổ sung và nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội thì phải tham chiếu thêm:

• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025;
• Nghị định 158/2025/NĐ-CP, hướng dẫn về bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Các văn bản này giúp xác định:

• Người lao động nào thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc;
• Mức đóng và phương thức đóng;
• Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH;
• Các khoản thu nhập nào liên quan đến căn cứ đóng BHXH.

Vì vậy, doanh nghiệp không thể tùy ý ghi các khoản tiền lương, phụ cấp hoặc khoản bổ sung trong hợp đồng mà không xem xét ảnh hưởng đến nghĩa vụ BHXH.

4. Nội dung về an toàn, vệ sinh lao động

Nếu hợp đồng có các điều khoản về:

• Điều kiện làm việc;
• Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân;
• Bảo hộ lao động;
• Phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
• Trách nhiệm tuân thủ quy trình an toàn;

thì phải tham chiếu thêm Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 và các văn bản hướng dẫn liên quan.

5. Các văn bản khác cũng có thể phải tham chiếu

Tùy từng người lao động và từng vị trí công việc, hợp đồng còn có thể liên quan đến:

• Quy định về mức lương tối thiểu vùng;
• Quy định về thời giờ làm việc, làm thêm giờ và nghỉ ngơi;
• Quy định về thuế thu nhập cá nhân;
• Quy định đối với lao động nữ;
• Quy định đối với người lao động cao tuổi;
• Quy định đối với lao động chưa thành niên;
• Quy định đối với người lao động nước ngoài;
• Quy định về bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ;
• Nội quy lao động, thỏa ước lao động tập thể và quy chế nội bộ của doanh nghiệp.

Như vậy, câu hỏi đúng không chỉ là: “Nghị định nào hướng dẫn hợp đồng lao động?” mà phải là:

“Điều khoản cụ thể trong hợp đồng lao động này đang được điều chỉnh bởi văn bản pháp luật nào?”

Một bản hợp đồng lao động là sự tổng hợp của nhiều nhóm quy định pháp luật. Người soạn hợp đồng phải xác định từng điều khoản, đối chiếu đúng văn bản điều chỉnh và kiểm tra hiệu lực của văn bản tại thời điểm ký.

Do đó, học pháp luật lao động không nên học theo cách nhớ một số nghị định hoặc sử dụng một mẫu hợp đồng cố định. Cần hiểu bản chất của từng điều khoản và biết cách xây dựng hệ thống văn bản tham chiếu cho từng nội dung của hợp đồng.

Chào bạn!

https://drive.google.com/drive/folders/1Q_t2IdrDV8THQ955hKkc22ciugiRW_k3?usp=sharing

gửi bạn nhé!

Chào em

Trường hợp này em cần phân biệt như sau:

1. Không căn cứ riêng vào tên “hợp đồng cộng tác viên” để xác định có đóng BHXH hay không

Từ ngày 01/7/2025, người làm việc theo hợp đồng có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, kể cả hợp đồng mang tên khác như “hợp đồng cộng tác viên”, “hợp đồng khoán”, “hợp đồng dịch vụ”… nếu nội dung thực tế thể hiện đủ các yếu tố:

• Có việc làm;
• Có trả công, trả tiền lương;
• Có sự quản lý, điều hành, phân công hoặc giám sát của một bên.

Vì vậy, không phải cứ gọi là cộng tác viên hoặc làm thường xuyên là tự động đóng BHXH. Phải xem bản chất quan hệ đó có phải là quan hệ lao động hay không và thời hạn hợp đồng có từ đủ 01 tháng trở lên hay không.

2. Tiền lương đóng BHXH không phải mặc định lấy theo lương cơ sở hoặc lương tối thiểu vùng

Đối với người lao động hưởng lương do doanh nghiệp quyết định, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là tiền lương tháng theo hợp đồng, gồm:

• Mức lương theo công việc hoặc chức danh;
• Phụ cấp lương;
• Các khoản bổ sung khác được xác định theo quy định.

Tức là doanh nghiệp đóng BHXH trên tiền lương thực tế thuộc căn cứ đóng đã thỏa thuận, không phải mặc định đóng bằng mức lương cơ sở hoặc bằng mức lương tối thiểu vùng.

(Miễn là phải cao hơn mức tối thiểu nhà nước quy định), còn thực tế có thể đóng cao hơn.

3. Mức lương cơ sở – hiện được dùng làm “mức tham chiếu” – là ngưỡng của pháp luật BHXH

Theo Luật BHXH 2024:

• Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất bằng mức tham chiếu;
• Cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu;
• Khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.

Từ ngày 01/7/2026, mức lương cơ sở và mức tham chiếu hiện tương ứng là 2.530.000 đồng/tháng.

Quy định này đặc biệt quan trọng đối với người làm việc không trọn thời gian:

• Nếu tiền lương trong tháng từ 2.530.000 đồng trở lên, họ có thể thuộc diện BHXH bắt buộc khi đáp ứng các điều kiện về quan hệ lao động;
• Nếu tiền lương trong tháng thấp hơn 2.530.000 đồng, người làm việc không trọn thời gian không thuộc diện BHXH bắt buộc theo nhóm này.

4. Mức lương tối thiểu vùng có chức năng khác

Mức lương tối thiểu vùng là mức sàn mà người sử dụng lao động phải trả cho người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, tương ứng với công việc và thời giờ làm việc bình thường.

Do đó:

• Lương tối thiểu vùng dùng để kiểm tra doanh nghiệp có trả lương đúng quy định lao động hay không;
• Mức tham chiếu, hiện bằng lương cơ sở, dùng để xác định mức tiền lương đóng BHXH thấp nhất và ngưỡng tham gia của người làm việc không trọn thời gian;
• Tiền lương thực tế theo hợp đồng mới là căn cứ trực tiếp để tính số tiền đóng BHXH.

Ví dụ: Một cộng tác viên làm bán thời gian, ký hợp đồng 06 tháng, chịu sự phân công và kiểm soát của doanh nghiệp, nhận 4.000.000 đồng/tháng. Nếu bản chất là quan hệ lao động thì người này thuộc diện đóng BHXH; căn cứ đóng về nguyên tắc là tiền lương thuộc căn cứ đóng ghi trong hợp đồng, chẳng hạn 4.000.000 đồng, chứ không mặc định chỉ đóng trên 2.530.000 đồng hoặc trên mức lương tối thiểu vùng.

5. Văn bản em cần tham chiếu

• Điểm a và điểm l khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024: đối tượng tham gia BHXH, kể cả hợp đồng mang tên khác và người làm việc không trọn thời gian;
• Điều 31 Luật BHXH 2024: tiền lương làm căn cứ đóng BHXH;
• Khoản 13 Điều 141 Luật BHXH 2024: khi chưa bãi bỏ lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở;
• Khoản 5 Điều 3 và Điều 7 Nghị định 158/2025/NĐ-CP: hướng dẫn đối tượng và các thành phần tiền lương đóng BHXH;
• Bộ luật Lao động 2019 và nghị định về mức lương tối thiểu để xác định nghĩa vụ trả lương.

Như vậy, cách nói: “Cộng tác viên làm thường xuyên, có mức lương cao hơn lương cơ sở thì sẽ đóng BHXH và mức đóng phải bằng hoặc cao hơn mức lương tối thiểu vùng” là chưa hoàn toàn chính xác.

Cần nói đúng là:

Cộng tác viên thuộc diện đóng BHXH khi hợp đồng có bản chất là hợp đồng lao động và đáp ứng điều kiện của Luật BHXH. Với người làm việc không trọn thời gian, tiền lương tháng phải bằng hoặc cao hơn mức tham chiếu. Khi đã thuộc diện tham gia, BHXH được tính trên tiền lương thuộc căn cứ đóng theo hợp đồng, trong giới hạn thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.

===================================================

Giải thích thêm:

 Trường hợp người lao động làm toàn thời gian

Nếu cộng tác viên thực tế làm đủ thời giờ làm việc bình thường tại vùng I thì mức lương không được thấp hơn 5.310.000 đồng/tháng.

Ví dụ doanh nghiệp trả 4.000.000 đồng/tháng cho người làm việc toàn thời gian tại vùng I là không đúng quy định. Doanh nghiệp phải điều chỉnh lương lên ít nhất bằng mức lương tối thiểu vùng; căn cứ đóng BHXH sau đó được xác định theo tiền lương hợp pháp ghi trong hợp đồng.

 Trường hợp người lao động thực sự làm bán thời gian

Nếu người lao động làm không trọn thời gian thì không bắt buộc tiền lương tháng phải bằng 5.310.000 đồng. Khi đó phải quy đổi tiền lương theo số giờ làm việc và so sánh với mức lương tối thiểu giờ.

Từ ngày 01/01/2026, mức lương tối thiểu giờ vùng I là 25.500 đồng/giờ.

Ví dụ:

Làm 4 giờ/ngày;

22 ngày/tháng;

Tổng thời gian làm việc: 88 giờ/tháng;

Tiền lương: 4.000.000 đồng/tháng.

Mức lương theo giờ là:

4.000.000 đồng ÷ 88 giờ = khoảng 45.455 đồng/giờ.

Mức này cao hơn 25.500 đồng/giờ, nên không vi phạm mức lương tối thiểu. Nếu người này thuộc diện tham gia BHXH thì căn cứ đóng có thể là 4.000.000 đồng, nếu toàn bộ số tiền này là tiền lương thuộc căn cứ đóng.

Tóm lại:

Làm toàn thời gian: so với mức lương tối thiểu tháng của vùng;

Làm bán thời gian: so với mức lương tối thiểu giờ hoặc mức lương quy đổi theo thời gian làm việc;

Khi thuộc diện đóng BHXH: đóng theo tiền lương thuộc căn cứ đóng ghi trong hợp đồng;

Mức tham chiếu, hiện là 2.530.000 đồng/tháng, là mức sàn của pháp luật BHXH, không phải là mức tiền lương doanh nghiệp được mặc định lựa chọn để đóng.

Văn bản tham chiếu chính gồm Luật BHXH 2024, Nghị định 158/2025/NĐ-CP và Nghị định 293/2025/NĐ-CP về mức lương tối thiểu áp dụng từ ngày 01/01/2026.

Chào em

Đối với lao động nữ, cần phân biệt hai mốc 15 năm và 30 năm:

Khi nào được tính trợ cấp “x2”?

Theo Luật BHXH 2024, áp dụng từ ngày 01/7/2025, lao động nữ chỉ được hưởng mức:

Mỗi năm đóng BHXH cao hơn 30 năm, phát sinh kể từ sau thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu, được tính bằng 2 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.

Như vậy, phải đáp ứng đồng thời:

1. Tổng thời gian đóng BHXH đã vượt 30 năm; và
2. Phần thời gian vượt đó được đóng sau thời điểm người lao động đủ tuổi nghỉ hưu. 

Ví dụ

Một lao động nữ:

• Khi đủ tuổi nghỉ hưu đã đóng BHXH được 30 năm;
• Sau đó tiếp tục làm việc và đóng BHXH thêm 3 năm;
• Đến khi nghỉ hưu có tổng cộng 33 năm đóng BHXH.

Khi đó:

• Lương hưu: đạt tỷ lệ tối đa 75%;
• Trợ cấp một lần:
  3 năm × 2 lần mức bình quân tiền lương đóng BHXH = 6 lần mức bình quân tiền lương đóng BHXH.

Trường hợp đóng trên 30 năm nhưng trước tuổi nghỉ hưu

Ví dụ khi đủ tuổi nghỉ hưu, người lao động nữ đã có 33 năm đóng BHXH, không có thời gian tiếp tục đóng sau tuổi nghỉ hưu, thì 3 năm vượt được tính:

3 năm × 0,5 lần mức bình quân tiền lương = 1,5 lần mức bình quân tiền lương.

Không được tính x2, vì thời gian vượt 30 năm này đã phát sinh trước khi đủ tuổi nghỉ hưu.

Kết luận ngắn gọn

Mốc để hưởng trợ cấp x2 đối với nữ là trên 30 năm đóng BHXH, không phải trên 15 năm. Tuy nhiên, chỉ phần thời gian đóng vượt 30 năm và phát sinh sau thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu mới được nhân hệ số 2.

Công thức có thể ghi nhớ:

Nữ: trên 30 năm + đóng sau tuổi nghỉ hưu = mỗi năm vượt được trợ cấp bằng 2 tháng mức bình quân tiền lương đóng BHXH.

Còn 15 năm chỉ là mức tối thiểu để mở quyền hưởng lương hưu; với 15 năm đóng, lao động nữ được hưởng tỷ lệ khởi điểm 45%, sau đó mỗi năm tăng thêm 2%, tối đa 75% ở mốc 30 năm.

Hi em

Em hiểu đơn giản là chúng ta không được tính 2 chế độ trong cùng 1 thời điểm.

căn cứ khoản 2 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019 quy định:

Tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp

...

2. Trong thời gian người lao động nghỉ việc hưởng chế độ bảo hiểm xã hội thì người sử dụng lao động không phải trả lương cho người lao động, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác.

Tức theo quy định trên hiểu rằng, khi nghỉ dưỡng sức mà trùng lễ, tết thì ngày lễ, tết này vẫn tính vào ngày nghỉ dưỡng sức, người lao động không được cộng thêm ngày nghỉ dưỡng sức để bù vào.

Về tiền lương thì tại khoản 2 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019 quy định trong thời gian người lao động nghỉ việc hưởng chế độ bảo hiểm xã hội thì người sử dụng lao động không phải trả lương trừ trường hợp có thỏa thuận khác cho nên trong trường hợp này nếu trùng ngày lễ, tết thì không bắt buộc Công ty phải trả lương cho người lao động, lúc này người lao động sẽ hưởng chế độ do bảo hiểm xã hội chi trả.